Deformacja palca młotkowatego
Deformacja palca młotkowatego dotyczy najczęściej palca II i III stopy.
Cechą charakterystyczną jest zgięcie palca w kierunku podeszwowym w stawie międzypaliczkowym bliższym.
Deformacja ma charakter postępujący.
Objawy palca młotkowatego
Osoby dotknięte deformacją palca młotkowatego obserwują niepokojące zmiany w wyglądzie palców stóp. Palec którego dotyczy deformacja jest nieustannie zgięty. Początkowo zgięcie ma charakter elastyczny, odwracany z upływem czasu staje się sztywne utrwalone, nieodwracalne, niekorektywne.

Na szczycie zgięcia (staw międzypaliczkowy bliższy) tworzy się odcisk , który z czasem staje się przyczyną silnych dolegliwości bólowych i konfliktu z obuwiem. Nieustanne drażnienie wierzchu buta (od środka) może być przyczyną przewlekłego stanu zapalnego a nawet prowadzić do powstania otwartej rany z widocznym stawem międzypaliczkowym włącznie.
W nasilonych deformacjach może dochodzić do zmian w kolejnych stawach przodostopia np.: w stawie śródstopno – palcowych , stawie międzypaliczkowym dalszym.
Przyczyny powstawania deformacji palca młotkowatego
Do powstania deformacji palca młotkowatego (palcy młotkowatych ) może prowadzić wiele czynników:
- płeć, kobiety chorują znacznie częściej aniżeli mężczyźni
- wiek, deformacja pojawia się zazwyczaj powyżej 50 roku życia
- niewłaściwe obuwie.Osoby noszące obuwie wąskie z przodu są szczególnie narażone na rozwój deformacji
- nadmierna długość palca, szczególnie drugiego
- nadmierna długość kości śródstopia głównie drugiej ,rzadziej trzeciej w stosunku do pierwszej kości śródstopia tzw. stopa grecka
- deformacja palucha koślawego
- stopa nadmiernie wydrążona
- choroby reumatyczne np.: reumatoidale zapalenie stawów
- deformacje w obrębie tyłostopia spowodowane zaburzeniami czynnikami neuro-mięśniowymi np.: w przebiegu choroby Charcot-Marie -Tooth, ataksji Friedricha, mózgowego porażenia, SM itd
- osłabienie funkcji mięśnia piszczelowego tylnego i strzałkowego długiego
- przykurcz mięśnia brzuchatego łydki
Leczenie palca młotkowatego
Leczenie nieoperacyjne palca młotkowatego (palcy młotkowatych,)
W leczeniu zachowawczym pomocne są specjalistyczne ortezy.
W deformacjach dużego stopnia należy rozważyć stosowanie obuwia ortopedycznego.
Szczególnie istotne jest zapobieganie powstawaniu otwartych otarć na grzbiecie zgiętego stawu międzypaliczkowego bliższego poprzez noszenie butów z wysokimi, szerokimi noskami.
Leczenie operacyjne deformacji palca młotkowatego (palcy młotkowatych)
Leczenie operacyjne należy rozważyć w przypadkach dużych deformacji niepoddających się leczeniu zachowawczemu.
W zależności od charakteru zniekształcenia, tzn. czy jest to deformacja korektywna, miękka czy utrwalona, sztywna stosowane są różne metody operacyjne.
W deformacjach korektywnych, miękkich stosuje się zabiegi na tkankach miękkich np.:
- operacja wg. Girdelstona z użyciem ścięgna zginacza palca długiego
- operacja wg. Pisaniego z użyciem ścięgna zginacza palca krótkiego
W przypadku deformacji sztywnych niekorektywnych poza w/w zabiegami na tkankach miękkich konieczne jest przeprowadzenie zabiegu w obrębie tkanki kostnej. Najczęściej wykonywane zabiegi to:
- techniki chirurgii małoinwazyjnej - MIS
- artrodeza czyli usztywnienie stawu międzypaliczkowego bliższego palca.
Jeśli deformacja dotyczy kilku palcy lub towarzyszy innym deformacją w obrębie stopy stosuje się jednoczasowe leczenie operacyjne.
Po operacji pacjent chodzi w obuwiu pooperacyjnym przez 5 tygodni.
Po tym czasie pacjent zaczyna używać swojego obuwia, które musi być nieco obszerniejsze i z płaską podeszwą.
Rehabilitacja po operacji palca młotkowatego
Ważnym elementem wspierającym szybki powrót do zdrowia pacjenta po operacji palcy młotkowatych jest rehabilitacja. Aby była skuteczna powinna opierać się o następujące założenia:
- należy ocenić stan pacjenta
- należy przygotować indywidualne zalecenia w procesie leczenia pooperacyjnego palcy młotkowatych
- należy dostosować terapię do możliwości pacjenta
Indywidualne ćwiczenia z pacjentem mają na celu:
- poprawę zakresu ruchu w stawach operowanej kończyny dolnej
- poprawę czucia głębokiego
- pracę nad poprawą koordynacji nerwowo- mięśniowej
- zmniejszenie obrzęku (praca na tkankach miękkich, masaż limfatyczny, kinesiotaping)
- korekcję chodu oraz nieprawidłowych nawyków ruchowych
- fizjoterapia
Znieczulenie
W chirurgii stopy dużym wyzwaniem było i jest nadal zapewnienie pacjentowi bez bólowego przebiegu operacji jak i zminimalizowanie bólu w okresie pooperacyjnym.
W powszechnej opinii funkcjonuje przekonanie o bardzo bolesnym przebiegu pooperacyjnym po operacjach wykonywanych w obrębie stopy a szczególnie po operacji halluxów
Możliwości wyboru znieczulenia do zabiegów wykonywanych w obrębie stopy jest wiele.
Nowoczesna anestezjologia stara się aby tam gdzie to tylko możliwe wykorzystywać techniki znieczulenia regionalnego- od blokad centralnych takich jak znieczulenie podpajęczynówkowe i zewnątrzoponowe w powszechniej opinii znane jako znieczulenia dolędzwiowe, po blokady nerwów obwodowych na różnych poziomach wykonywane pod kontrolą ultrasonografu szczególnie w przypadku operowania jednej stopy.
Możliwość zastosowania danego typu znieczulenia zależy głównie od rozległości operacji i ewentualnych towarzyszących schorzeń .
Ostateczny wybór sposobu znieczulenia jest ustalany z pacjentem w przedoperacyjnej rozmowie kwalifikacyjnej.
Wykorzystanie USG w anestezjologii do przeprowadzania blokad nerwów obwodowych otworzyło drogę do wykonania bardzo precyzyjnych znieczuleń regionalnych.
Nasze wieloletnie doświadczenie doprowadziło do zmiany postępowania okołooperacyjnego, zarówno w kwestii samego znieczulenia jak i w okresie pooperacyjnym.
Znieczulenie nerwów obwodowych w przypadku operacji stopy zwane okołokostkowym oznacza iniekcję środka znieczulającego miejscowego w okolice nerwów na odpowiednim poziomie.
Znieczulenia tego typu są bardzo precyzyjne, ponieważ nerwy odpowiedzialne za czucie bólu są dobrze widoczne w obrazie ultrasonograficznym a podanie leku jest w pełni kontrolowane
Pozwala to znacznie zmniejszyć, lub wręcz odstawić przyjmowane dawki leków przeciwbólowych we wczesnym okresie pooperacyjnym .
Dla bardzo wielu pacjentów jedną z najistotniejszych zalet tego znieczulenia jest zachowanie czucia powyżej stawu kolanowego operowanej nogi a co najważniejsze , że w ten sposób unikamy potrzeby wykonania znieczulenia dolędzwiowego nie zawsze akceptowanego przez chorych.
Kolejną ważną zaleta tego typu znieczulenia jest możliwość bardzo wczesnego rozpoczęcia chodzenia po zabiegu.
W okresie pooperacyjnym podając w regularnych odstępach czasu leki przeciw bólowe pod kontrolą USG w strefę przebiegu nerwów odpowiedzialnych za uczucie bólu zapewniamy pacjentom możliwość przejścia tego okresu w możliwie najbardziej bez bólowy komfortowy sposób.

